Β΄ Γυμνασίου ΟΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ slideshare

https://www.slideshare.net/ssuser703132/g-14-oi-aireseis?next_slideshow=1

ΟΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ    

Η εκκλησία στους τρεις πρώτους αιώνες δεν δοκιμάστηκε μόνο από τους διωγμούς. Ταλαιπωρήθηκε και από τους αιρετικούς. Οι αιρετικοί βγήκαν από τα σπλάχνα της εκκλησίας και την έφεραν σε κίνδυνο με τις διδασκαλίες τους. Η εκκλησία τους ανταγωνίστηκε  με την Αγία Γραφή και την ορθόδοξη διδασκαλία της. Αυτή διατυπώθηκε από τους Πατέρες της εκκλησίας στις αποφάσεις των οικουμενικών συνόδων και αποκρυσταλλώθηκε στο Σύμβολο της Πίστεως.  

Προέλευση: Η λέξη αίρεση παράγεται από το ρήμα αιρέομαι, που σημαίνει προτιμώ. Μερικοί χριστιανοί έβλεπαν ότι δεν μπορούσαν να εννοήσουν με το λογικό τους ορισμένες αλήθειες της πίστεως. Το μυστήριο της Αγίας Τριάδας, η θεανθρώπινη φύση του Ιησού Χριστού και άλλα δεν χωρούσαν στο μυαλό τους. Κατέφυγαν λοιπόν σε ανατολικές θρησκείες από όπου και πήραν κατά προτίμηση διάφορες αντιλήψεις για τον θεό και το έργο του στον κόσμο. Τις αντιλήψεις αυτές τις ανακάτεψαν με χριστιανικές αλήθειες. Το αποτέλεσμα ήταν η διάβρωση της χριστιανικής πίστεως.

Οι χριστιανικές διδασκαλίες δεν είναι δυνατό να γίνουν κατανοητές από το λογικό του ανθρώπου. Οι αλήθειες αυτές είναι υπερφυσικές και έτσι ξεπερνούν το λογικό μας. Εδώ το λόγο έχει η πίστη, που είναι μια εσωτερική και αόρατη  πεποίθηση.

Οι αιρέσεις των τριών πρώτων αιώνων διαιρούνται σε Ιουδαΐζουσες και Γνωστικές. Οι πρώτες έχουν τις ρίζες τους στην Ιουδαϊκή θρησκεία, οι Γνωστικοί έλεγαν ότι ο θεός τους αποκάλυψε μια ιδιαίτερη και κρυφή γνώση. Γι’ αυτούς η ύλη είναι κακό και δημιουργός της είναι ο θεός της Παλαιάς Διαθήκης. Τον ξεχώριζαν από τον αγαθό θεό της Καινής Διαθήκης. Το σώμα του ανθρώπου το θεωρούσαν μισητό και άξιο περιφρονήσεως. Η ενανθρώπιση του Ιησού Χριστού γι’ αυτούς δεν ήταν πραγματική, αλλά φαινομενική. Σπουδαιότεροι Γνωστικοί ήταν ο Μαρκίων και ο Βασιλείδης. Το 1946 στην Αίγυπτο βρέθηκαν σε πιθάρι Γνωστικά συγγράμματα σε κοπτική γλώσσα. Είναι οι περίφημοι Γνωστικοί πάπυροι που μας αποκάλυψαν πολλά για την αίρεση αυτή.

Τους Γνωστικούς τους πολέμησε ο επίσκοπος Ειρηναίος, αυτός γεννήθηκε το 140 μ.Χ. στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας. Υπηρέτησε ως επίσκοπος στην Λυών της Γαλλίας. Έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο: « Έλεγχος και ανατροπή της ψευδωνύμου Γνώσεως». Με αυτό πολεμά την ψευτικη γνώση των αιρετικών αντιπαραβάλλοντάς την  με την γνήσια παράδοση της εκκλησίας. Η αλήθεια για τον Ειρηναίο βρίσκεται στα αναγνωρισμένα από την εκκλησία βιβλία της Αγίας Γραφής, και στην Αποστολική παράδοση. Σ’ αυτή φυλάγεται η ορθή πίστη που οι Απόστολοι παρέδωσαν στους διαδόχους τους επισκόπους.

Επιπτώσεις των αιρέσεων

Οι αιρέσεις διαίρεσαν την Εκκλησία. Δημιούργησαν εντάσεις και συγκρούσεις, που άφηναν πληγές και προκαλούσαν εχθρότητες και ψυχικό διχασμό μεταξύ των

χριστιανών. Κατ’ αρχάς, η εγωιστική παραμονή των αιρετικών στις κακοδοξίες τους τούς απέκοψε από την παράδοση και από το σώμα της Εκκλησίας.

Κατόπιν, η αγάπη αντικαταστάθηκε από την εμπάθεια και το μίσος, η αδελφοσύνη από την καχυποψία. Χριστιανοί συγκρούονται μεταξύ τους,

διαπληκτίζονται και αλληλοϋποβλέπονται. Δείχνουν τον χειρότερό τους εαυτό. Η Εκκλησία δεν κλονίζεται, αλλά σπαράσσεται από εσωτερικές διαμάχες που επιτρέπουν στην πολιτεία και στον αυτοκράτορα να παρέμβει και να αναμειχθεί στα θεολογικά ζητήματα.

Η ανάμειξη αυτή θεμελιωνόταν στην ιδέα ότι τα θέματα της Εκκλησίας σχετίζονται με την ευημερία της κοινωνίας και, συνεπώς, υπάγονται στην αρμοδιότητα του κράτους και του αυτοκράτορα. Ως στόχο είχε: 1. την ειρήνευση της Εκκλησίας και 2. την αποκατάσταση της κοινωνικής τάξης και ηρεμίας, οι οποίες με τις θεολογικές έριδες διασαλεύονταν. Συγχρόνως, πληθυσμοί της Αιγύπτου και της Συρίας, όπου υπήρχαν πολλοί μονοφυσίτες, αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τις αιρετικές τους αντιλήψεις και άρχιζαν να συγκρούονται με την κεντρική εξουσία. Το πρόβλημα γινόταν οξύτερο, όταν ανώτατοι κρατικοί υπάλληλοι και αντιπρόσωποι του αυτοκράτορα προσπαθούσαν να επιβάλουν την πολιτική της κυβέρνησης. Οι περιοχές αυτές της Ανατολής σταδιακά απομακρύνθηκαν πνευματικά από τη βυζαντινή αυτοκρατορία και γίνονταν εύκολη λεία για τους εχθρούς της, γεγονός που αργότερα επέφερε και την πολιτική τους απόσχιση από την αυτοκρατορία, με οδυνηρές πολιτικές συνέπειες για το βυζαντινό κράτος.

Οι πνευματικές ζυμώσεις που αναπτύχθηκαν στο ευρύτερο πλαίσιο της χριστιανικής πίστης είχαν ως αποτέλεσμα τις διάφορες αιρέσεις, που ήταν κράμα θρησκευτικών αντιλήψεων από τον Ιουδαϊσμό ή τον ελληνορωμαϊκό κόσμο.

Οι μεγαλύτερες αιρέσεις, είναι:

• Ο Αρειανισμός, προϊόν των θρησκευτικών δοξασιών του πρεσβυτέρου της Αλεξανδρείας Αρείου, ο οποίος διακήρυξε ότι ο Χριστός δεν είναι Θεός και «ομοούσιος» με τον Πατέρα του αλλά κτίσμα του Θεού. Ο Αρειανισμός, όταν αρνείται τη θεότητα του Ιησού, απορρίπτει και το απολυτρωτικό Του έργο. Ο άνθρωπος, κατά συνέπεια, παραμένει δέσμιος της αμαρτίας και του θανάτου, αφού ο Χριστός δεν είναι Θεός και δεν μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο σε κοινωνία με τον Θεό και επομένως, στη σωτηρία. • Ο Νεστοριανισμός, η διδασκαλία του αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Νεστορίου, ο οποίος υπερτόνιζε την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Η Παναγία, κατά τον Νεστόριο, πρέπει να ονομάζεται Χριστοτόκος κι όχι Θεοτόκος, αφού γέννησε τον άνθρωπο Χριστό στον οποίο «ενοίκησε» (κατοίκησε) ο Θείος Λόγος. Στον Νεστοριανισμό, η υποτίμηση της θεϊκής φύσης του Ιησού μειώνει το γεγονός της λύτρωσης που προσέφερε ο Χριστός. Αποκλείεται, όπως και στον Αρειανισμό, η ένωση Θεού και ανθρώπου, αφού ο Ιησούς είναι μόνο ένα ηθικό πρότυπο ανθρώπου και όχι Θεάνθρωπος.

• Ο Μονοφυσιτισμός. Ο αρχιμανδρίτης Ευτυχής, για να αντιμετωπίσει την αίρεση του Νεστορίου, οδηγήθηκε στο άλλο άκρο. Υποστήριξε ότι ο Ιησούς Χριστός δεν είχε δύο φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη, αλλά μόνο μία φύση, τη θεία, η οποία απορρόφησε την ανθρώπινη. Στον Μονοφυσιτισμό, επομένως, ο Θεός

παρουσιάζεται φαινομενικά ως άνθρωπος. Αν, όμως, στο πρόσωπο του Ιησού δεν είναι ενωμένη η θεία και η ανθρώπινη φύση, τότε η σωτηρία εξαρτάται μόνο από τον Θεό, αφού ο άνθρωπος δεν έχει καμιά συμμετοχή σ’ αυτήν.

Ερωτήσεις : 1) Εκτός από την βλάβη που προξένησαν στην εκκλησία οι αιρέσεις, μήπως την ωφέλησαν κιόλας;  2) Τι οδήγησε τους αιρετικούς στην εκτροπή τους από τις αλήθειες της πίστεως; 3) Πως αντιμετώπισε η εκκλησία τους αιρετικούς; 4) Ποιες είναι οι συνέπειες των αιρέσεων για τη βυζαντινή αυτοκρατορία; 5) Ποιες βασικές αιρέσεις γνωρίζεται;