β' λυκείου ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ Οι Θεοί των αρχαίων ελλήνων

                                                                      Οι Θεοί των αρχαίων ελλήνων

Για τους Αρχαίος Έλληνες, οι θεοί σαν σύνολο αντιπροσώπευαν  μια σημαντική έννοια – την φύση σε όλες της τις εκφράσεις και κάθε θεός η θεά συσχετιζόταν με μια η περισσότερες δυνάμεις της φύσης. Για τους Έλληνες, οι θεοί ήταν αθάνατοι, πανταχού παρόντες και αξιολάτρευτοι. Μπορούσαν να ελέγξουν όλους τους θνητούς σε κάθε στάδιο της ζωής τους, προκαθορίζοντας την μοίρα τους και τις σχέσεις τους. Παρόλα αυτά, για τους Έλληνες οι θεοί δεν ήταν απόμακρα, απρόσιτα όντα – οι άνθρωποι μπορούσαν να τους πλησιάσουν, να τους δούνε, να τους ακούσουν και να τους αγγίξουν εύκολα. Οι θεοί αποτελούσαν παράδειγμα προς μίμηση για έναν τέλειο άνθρωπο. Οι Αρχαίοι Έλληνες ανέθεταν στους θεούς τους όλες τις ιδιότητες που θα ήθελαν οι ίδιοι να κατέχουν αλλά τις οποίες η ανθρώπινη φύση δεν τους επέτρεπε να αποκτήσουν. Στην πραγματικότητα, τα χαρακτηριστικά τα οποία οι άνθρωποι απέδιδαν στους θεούς λειτουργούσαν ως παραδείγματα για την ανθρώπινη συμπεριφορά και αποτελούσαν τους στόχους, τους οποίους έθεταν οι θνητοί για τον εαυτό τους, (ανθρωπομορφισμός). Ολόκληρη η Ελλάδα μοιραζόταν τους ίδιους θεούς που είχαν δημιουργηθεί από τις κοινές ανάγκες μελών τις ίδιας φυλής. Οι πρώτες γραπτές αναφορές στους Αρχαίους Έλληνες Θεούς χρονολογούνται από την Μυκηναϊκή περίοδο. Τα ονόματα του Δία, Ποσειδώνα, Άρη, Ερμή και Διονύσου ήταν χαραγμένα σε πήλινες  πινακίδες στην Γραμμική Β γραφή και βρέθηκαν σε Μυκηναϊκά παλάτια των πόλεων των Μυκηνών, Πύλου και Κνωσού. Αυτές χρονολογούνται περίπου από το 1400 – 1200 π.Χ. Το Ολύμπιο Πάνθεον πήρε την τελική του μορφή τον 10ο αιώνα π.Χ. ( Γεωμετρική Περίοδος ) και καθιερώθηκε στο Ελληνικό πνεύμα χάρη στα έπη του Ομήρου τα οποία ήταν δημοφιλή και σημαντικά ως υλικό παιδείας και εκπαίδευσης από τα αρχαία ακόμη χρόνια.

Κάθε πόλη τιμούσε τον πολιούχο θεό, έτσι η Αθήνα είχε πολιούχο την θεά Αθηνά, οι Δελφοί τον Απόλλωνα, και το Άργος την Ήρα. Οι θεοί κατοικούν στους ναούς, εκεί βρίσκεται και το άγαλμα του θεού. Για τον ναό και το άγαλμα του θεού όπως και για τον βωμό (πάνω στην οποία γίνονται θυσίες), υπήρχε μια πανηγυρική ανέγερση. Όπως ο ιερός τόπος λατρείας προσδιόριζε τον χώρο έτσι και η εορτή προσδιόριζε τον χρόνο. Ορισμένες ημέρες διέκοπταν τις εργασίες τους και μια ομάδα ανθρώπων πραγματοποιούσε την πομπή(λιτανεία). Εκινούντο προς ένα ιερό χώρο και τελούσαν θυσίες. Επέλεγαν ένα ζώο, το πρόσφεραν στο θεό, το έψηναν και το έτρωγαν. Η θυσία αποτελούσε θεσμό εορταστικό. Η γιορτή συνοδεύονταν από την μουσική, το τραγούδι και τον χορό.

Το αγωνιστικό πνεύμα είναι ένα χαρακτηριστικό του ελληνικού πολιτισμού. Όλα μπορούν να τεθούν σε αγώνα, ο αθλητισμός, η φυσική ομορφιά, οι τέχνες, το τραγούδι, και το θέατρο. Ο αγώνας ήταν μέρος της θρησκευτικής εορτής. Κάθε πόλη οργάνωνε πολλές γιορτές καθαρά τοπικής φύσεως αλλά υπήρχαν τέσσερεις αξιοσημείωτοι αγώνες κατά την διάρκεια των οποίων όλοι οι Έλληνες ενωνόταν για να τιμήσουν τους μεγαλύτερους θεούς. Αυτοί οι αγώνες, πιο γνωστοί ως Πανελλαδικοί, ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, τα Πύθια, τα Ίσθμια και τα Νέμεα. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν αφιερωμένοι στον Δία και γινόταν κάθε τέσσερα χρόνια στο ναό του στην Ολυμπία. Απαγορευόταν να γίνονται πόλεμοι ανάμεσα σε Ελληνικές πόλεις για όσο διαρκούσαν οι αγώνες.

Οι θεοί είναι παρόντες κατά την λατρεία, η οποία είναι συνδεδεμένη με τους ιερούς τόπους. Σε ορισμένους τόπους λατρείας ο θεός προσφέρει "χρησμό", ένα θεϊκό λόγο, μέσο του μάντη. Το σπουδαιότερο μαντείο ήταν αυτό των Δελφών, ήταν αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα. Η Πυθία ήταν το διάμεσο, με το οποίο επικοινωνούσε ο θεός, και έδινε τους χρησμούς, που καταγράφονταν και ερμηνεύονταν από τους ιερείς.

Οι δώδεκα Θεοί του Ολύμπου είναι οι κύριοι θεοί της Ελληνικής μυθολογίας που κατοικούσαν στην κορυφή του Ολύμπου. Οι Ολύμπιοι θεοί κέρδισαν την εξουσία νικώντας τους Τιτάνες στην Τιτανομαχία. Στην πραγματικότητα οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν κάποιο συγκεκριμένο δωδεκάθεο, αλλά υπήρχαν μεγάλοι και μικρότεροι θεοί και άλλοι που λατρεύονταν τοπικά. Το δωδεκάθεο είναι έννοια που σχηματίστηκε από δυτικούς λόγιους τον 16ο-17ο αιώνα και έχει εμφανιστεί με διάφορες συνθέσεις ανάμεσα σε 14 θεούς.

Κύριος του κόσμου και ουράνιος πατέρας είναι ο Ζευς. Φανερώνεται με τον κεραυνό, τον οποίο οι άνθρωποι φοβούνται. Λατρευόταν ως ο σοφός θεός που καθόριζε τις τύχες των ανθρώπων και ρύθμιζε την ηθική τάξη του κόσμου. Ήταν το μικρότερο παιδί του Κρόνου και της Ρέας και σύζυγος αλλά και αδερφός της θεάς Ήρας. Ακόμα ήταν αδερφός της θεάς Εστίας (θεάς της οικογενειακής ενότητας, πίστης και ευτυχίας), της θεάς Δήμητρας (θεά των γεωργών, της γεωργίας, των χωραφιών και της γονιμότητας), του θεού Ποσειδώνα (θεού της θάλασσας), και του θεού Πλούτωνα ή Άδη (θεού των νεκρών και του Κάτω Κόσμου).

Η θεά Ήρα.  Ήταν προστάτιδα του γάμου και της συζυγικής πίστης. Βασίλισσα θεών και ανθρώπων.

Ποσειδώνας: Θεός της θάλασσας, των ποταμών, των πηγών των πόσιμων νερών και γενικά του υγρού στοιχείου.

Δήμητρα: Θεά της γης, της γεωργίας , της χλωρίδας, της τροφής, του γάμου και προστάτιδα των γεωργών.

Εστία : Θεά της οικογένειας, της οικίας, της φωτιάς και των υφαντικών τεχνών.

Αφροδίτη: Θεά της ομορφιάς και του έρωτα.

Απόλλων: Θεός της μαντικής τέχνης, της μουσικής και του χορού, της ηθικής τάξης και της λογικής. Ήταν ακόμα θεραπευτής θεός.

Άρης: Θεός της μάχης και του πολέμου..

Άρτεμις: Θεά της άγριας φύσης, του κυνηγιού, των ζώων και της γονιμότητας.

Αθηνά: Θεά της Σοφίας, των τεχνών και του σώφρονος πολέμου.

Ήφαιστος: Θεός της φωτιάς, των ηφαιστείων, της μεταλλουργίας και προστάτης των τεχνιτών. Ήταν ακόμα ο κατασκευαστής των όπλων των θεών.

Ερμής: Ήταν ο αγγελιαφόρος των θεών, κήρυκας και ψυχοπομπός, προστάτης του εμπορίου, των ταξιδιωτών αλλά και των ληστών.

Άλλες θεότητες της ελληνικής μυθολογίας είναι:

* Γαία : Θεά της Γης.

* Διόνυσος : Θεός του κρασιού και των απολαύσεων.