Tο προπατορικό αμάρτημα και το σχέδιο της Θείας Οικονομίας

                                                                 Tο προπατορικό αμάρτημα

Η διακοπή της κοινωνίας μεταξύ Θεού και ανθρώπου, επήλθε με το προπατορικό αμάρτημα: την πτώση των πρωτοπλάστων στην παρακοή και στην αμαρτία.  Πρόκειται για την έκπτωση του ανθρώπου από το όντων είναι.  Κατά τον Μάξιμο τον Ομολογητή «η πτώση αποτελεί ένα συνεχές επαναλαμβανόμενο γεγονός, που διαδραματίζεται αδιάκοπα μέσα στην ανθρώπινη ιστορία». Πίσω από το προπατορικό αμάρτημα, υποκρύπτεται το πρόβλημα της θέωσης, δηλαδή εάν οι άνθρωποι θα παραβούν την εντολή του Θεού και θα επιδιώξουν μια αυτοθέωση ή θα αποδεχθούν την πιστότητα στον Θεό και η θέωση θα έρθει ως χάρη και δωρεά, λόγω της πιστότητάς τους αυτής.

Ουσιαστικά, η προγονική πτώση αποτελεί μια αλόγιστη χρήση των δυνατοτήτων που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο. Ο Αδάμ, έκανε παράχρηση της ελευθερίας του και επέλεξε να κόψει τους δεσμούς του με το Δημιουργό του, πιστεύοντας ότι μπορούσε να φτάσει στη θέωση χωρίς Αυτόν. Η εικόνα του Θεού, ο άνθρωπος, ξεμακραίνει από το πρωτότυπό της, δηλαδή τον Θεό, αλλά και από τον εαυτό της, εξαιτίας της παρακοής και της αποστασίας των πρωτόπλαστων. Έχουμε αμαύρωση του κατ’ εικόνα, κατά τον Γρηγόριο τον Παλαμά σημαίνει απώλεια του φωτός της χάρης του Θεού και βυθισμό στο πνευματικό σκοτάδι.

      Οι συνέπειες, ήσαν θλιβερές και καταστροφικές για την ανθρωπότητα. Ο συμπαντικός κόσμος αποκόπηκε από τον Θεό και ο άνθρωπος με την πτώση του συμπαρέσυρε και την υπόλοιπη κτίση στην φθορά.  Έγινε η εισδοχή της φθοράς και του θανάτου στον παρόντα κόσμο. «Καταλαβαίνουμε ότι συνέπεια της πτώσης δεν είναι η φθαρτότητα καθαυτή αλλά η αδυναμία υπέρβασης της φθαρτότητας και η παραμονή στο θάνατο». Οι Πατέρες χρησιμοποίησαν τον όρο δερμάτινοι χιτώνες για να περιγράψουν την φθαρτότητα και την μετά την πτώση κατάσταση του ανθρώπου. Η φθορά και η αμαρτία, προέκυψαν στην ανθρώπινη φύση, εξαιτίας της παράβασης των πρωτοπλάστων, έτσι η πτώση θεωρείται καθολικό και πανανθρώπινο γεγονός. Οι συνέπειες της πτώσης διαχέονται στον κάθε άνθρωπο ως ψυχοσωματική οντότητα.

                             Το σχέδιο της Θείας Οικονομίας

Μετά τα γεγονότα της πτώσης και την απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό, ο αγαθός Θεός δεν εγκατέλειψε τον άνθρωπο, αλλά του έδωσε την ευκαιρία να αγωνιστεί για τη σωτηρία του από τη φθορά και το θάνατο. Του πρόσφερε μια ελπιδοφόρα υπόσχεση για λύτρωση και σωτηρία.  Η ιστορία του Θεού συνάντησε την ιστορία του ανθρώπου, το οποίο η θεολογική γλώσσα το ονόμασε σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Πρόκειται για μια προσπάθεια να γεφυρωθεί η χαώδης απόσταση μεταξύ Θεού και ανθρώπου.

      Τρεις φάσεις καθορίζουν το σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Κατά την πρώτη φάση, ο Θεός κάλεσε τον Αβραάμ να μεταφέρει στο λαό τις υποσχέσεις του για σωτηρία και μετέπειτα ορίζοντας τον Μωυσή ως αρχηγό των Ιουδαίων, τους οδηγεί στη γη της επαγγελίας όπου προαναγγέλλεται η αναμενόμενη σωτηρία δια του Χριστού. Με τον Χριστό εισερχόμαστε στη δεύτερη φάση του σχεδίου. Με τη ζωή Του, τη διδασκαλία Του, τα θαύματα, το Πάθος και την Ανάστασή Του, ήρθε για να σώσει τον αποστάτη άνθρωπο. Η τρίτη φάση του σχεδίου της θείας οικονομίας, είναι η Εκκλησία. Ιδρύθηκε από τον Κύριο και σκοπός της είναι να συνεχίσει το έργο του. Η Εκκλησία ταυτίζεται με το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, στο οποίο είναι παρών υπό τα είδη του άρτου και του οίνου ο Λυτρωτής και Σωτήρας Χριστός.  «Τα μέλη της Εκκλησίας, προγεύονται τη δόξα της Βασιλείας του Θεού και προετοιμάζουν το δρόμο για την ένωσή τους με τον Θεό».

      Το σχέδιο της Θείας Οικονομίας, αρχίζει με την είσοδο του ανθρώπου στο Εκκλησιαστικό σώμα, η οποία επιτυγχάνεται με το Μυστήριο του Βαπτίσματος.  «Η ένταξη στην Εκκλησία, προσκαλεί τον άνθρωπο σε νέα κατάσταση ζωής» και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση στην πορεία του ανθρώπου προς τη θέωση. Ο νεοφώτιστος, ενδύεται τον Χριστό και γίνεται μέλος της Εκκλησίας. Επιπλέον, με το βάπτισμα, ο πιστός μιμείται τον Χριστό συμμετέχοντας στο θάνατο και στην Ανάστασή Του. Μέσω του βαπτίσματος δίνεται η άφεση κάθε αμαρτίας, ενώ μόνο με αυτό το Μυστήριο μπορεί να επιτευχθεί η επανασύνδεση του ανθρώπου με τον Θεό, δηλαδή η κοινωνία και η μετοχή στις άκτιστες τριαδικές θείες ενέργειες. Ο Γρηγόριος ο Παλαμάς, θα μας πει ότι «ο Θεός αναγεννά τον άνθρωπο δια του βαπτίσματος και τον σφραγίζει δια της χάρης του Αγίου Πνεύματος».

      Περαιτέρω, η ανακατασκευή του ανθρώπου, επιτεύχθηκε με τη θυσία του Υιού του Θεού, «ὅτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου». Μέσα στο πλαίσιο της Θείας Οικονομίας, ο Θεός έστειλε τον μονάκριβό Υιό Του στη γη, ο οποίος θυσιάστηκε για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Το σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου και του κόσμου, το οποίο προετοιμάστηκε κατά την περίοδο της Παλαιάς Διαθήκης, αποκαλύφτηκε στην κτίση με την ενανθρώπιση του Υιού και Λόγου του Θεού, όταν ήλθε το «πλήρωμα του χρόνου» και εγκαινιάστηκε η Βασιλεία του Θεού με το όλο έργο, το πάθος και την ανάσταση του Ιησού Χριστού. Η Βασιλεία προεκτείνεται με την ίδρυση της Εκκλησίας στους αιώνες μέχρι την τελείωσή της, έως δηλαδή τη δεύτερη ένδοξη έλευση του Ιησού Χριστού.

Κορυφαίο, συνεπώς, γεγονός της σχέσης Θεού και κτίσης είναι η ένσαρκη παρουσία του Θεού Λόγου, η οποία αποτελεί και την υπέρτατη επιείκεια του Θεού προς την ανθρωπότητα. Με την ενανθρώπησή Του η κτίση  ξεπερνά τα όρια της φθαρτότητας, ζωοποιείται και μπορεί να μετάσχει στις θείες μεταμορφωτικές ενέργειες. Ο Ιησούς Χριστός δεν είναι απλώς και μόνο ο δημιουργός μιας «νέας κατάστασης» για την ανθρωπότητα, αλλά πάνω από όλα είναι ο ίδιος η Βασιλεία των Ουρανών.

Η σωτηρία δεν αποτελεί απλώς συγχώρηση αμαρτιών με τη νομική έννοια του όρου, όπως το αντιλαμβάνεται η δυτική θεολογία, αλλά οντολογική ανακαίνιση ολόκληρης της φύσης του ανθρώπου και μεταδίδεται με τα μυστήρια.