ΙΕΡH ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ιερή Παράδοση

Ο άνθρωπος αισθάνεται μέσα του την ανάγκη να ανακαλύψει το νόημα του κόσμου και της ζωής, αλλά καθώς μόνος του δεν το κατορθώνει, στηρίζεται στην αποκάλυψη για να λάβει γνώση της υπερφυσικής αλήθειας και των θείων μυστηρίων.

Αποκάλυψη εννοούμε όσα φανέρωσε ο Θεός στον κόσμο στο πρόσωπο του Χριστού με σκοπό να οδηγήσει τον άνθρωπο στην αληθινή θεογνωσία, να του φανερώσει την αλήθεια και το πραγματικό νόημα της ζωής κοντά στον δημιουργό του.

Οι πηγές της θείας αποκάλυψης είναι η Αγία Γραφή και η Ιερή Παράδοση. Η Αγία Γραφή είναι ο θεόπνευστος γραπτός λόγος του θεού. ("πᾶσα γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος" Β' Τιμ. 3,16). Οι ιεροί συγγραφείς έγραψαν οδηγούμενοι από το πνεύμα του θεού και αποκάλυψαν θεία πράγματα.

Η Ιερή Παράδοση είναι η δεύτερη πηγή της θείας αποκάληψης, ισότιμη και ισόκυρη με την Αγία Γραφή. Ο Ιησούς Χριστός αποκάλυψε την αλήθεια για τον Θεό με το προφορικό κήρυγμα. Δεν έγραψε κείμενα. Οι Άγιοι Απόστολοι αρχικά κήρυξαν και αυτοί προφορικά την αλήθεια της χριστιανικής θρησκείας. Αργότερα όταν πλήθυναν οι χριστιανοί και ιδρύθηκαν πολλές κατά τόπους Εκκλησίες θεώρησαν αναγκαίο να γράψουν τα Ευαγγέλια, τις πράξεις των Αποστόλων και τις επιστολές τους.

Το κήρυγμα αυτό το προφορικό του Χριστού και των Αγίων Αποστόλων, ο άγραφος λόγος του Θεού ονομάζεται Ιερή Παράδοση.  Χρονικά η Ιερή Παράδοση είναι πρώτη, γιατί η Αγία Γραφή γράφτηκε αργότερα. Στη συνέχεια για να μην λησμονηθεί η προφορική παράδοση, οι Απόστολοι  κατέγραψαν τα σημαντικότερα σημεία της και έτσι δημιουργήθηκε η γραπτή Ιερή Παράδοση.

 Από τον 4ο αιώνα οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας πραγματοποιούσαν Οικουμενικές Συνόδους και εκεί διατύπωναν τα δόγματα της Εκκλησίας, δηλαδή τις θεμελιώδης αλήθειες του χριστιανισμού. Οι γραπτές αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων μαζί με τα συγγράμματα των Πατέρων της Εκκλησίας περιλαμβάνονται στην γραπτή Ιερή Παράδοση. Η ερμηνεία της Αγίας Γραφής γίνεται με την βοήθεια της Ιερής Παράδοσης, διαφορετικά δεν θα είχαμε έναν οδηγό στα ερωτήματά μας κατά την μελέτη της Γραφής. Ένα μέρος της Ιερής Παράδοσης έχει ενσωματωθεί στην λατρεία την υμνολογία και τα έθιμα της Εκκλησίας, ιδιαιτέρως στην θεία Λειτουργία, που μας διδάσκει τα κυριότερα δόγματα

Περιεχόμενο της Ιερής Παράδοσης

Η Ιερή Παράδοση περιέχει την προφορική γνώση που μας παραδόθηκε από τους αγίους Πατέρες μας. Μερικά παραδείγματα είναι τα εξής: Το να κτίζουμε τις εκκλησίες μας και να προσευχόμαστε κατά Ανατολάς δεν το λέει η Γραφή, είναι της Παραδόσεως. Ομοίως το να κάνουμε το σημείο του Σταυρού, και αυτό της Παραδόσεως είναι. Η τέλεση του Βαπτίσματος, όπως γίνεται, η ευλογία του ύδατος της ιερής κολυμβήθρας, ο νηπιοβαπτισμός, η χρίση του βαπτιζομένου με άγιο έλαιο, η τριπλή κατάδυση στο νερό της κολυμβήθρας, η χρίση και σφράγιση του βαπτισθέντος με το Άγιο Μύρο, της Παραδόσεως είναι και αυτά. Από την Παράδοση επίσης είναι ο τρόπος, κατά τον οποίο τελείται η θεία Λειτουργία, όπως και οι διάφοροι λειτουργικοί τύποι, οι ευχές της αγίας Αναφοράς και του καθαγιασμού των Τιμίων Δώρων, ο τρόπος της κοινωνίας των πιστών. Όλα αυτά τα διδασκόμαστε από την άγραφη, όπως ήταν στην αρχή, Παράδοση.

Θεματοφύλακας της Ιερής  Παράδοσης είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία. Και οι μεν Προτεστάντες έχουν απορρίψει τελείως την Ιερή Παράδοση και αρκούνται μόνο στην Αγία Γραφή. Και επειδή δεν έχουν ως οδηγό της ερμηνείας της Αγίας Γραφής την Ιερή Παράδοση, έχουν περιπέσει σε πλήθος κακοδοξιών και είναι διαιρεμένοι  σε εκατοντάδες κοινοτήτων και παραφυάδων. Οι δε Ρωμαιοκαθολικοί και μετά την έβδομη Οικουμενική Σύνοδο πρόσθεσαν νέα δόγματα, τα οποία ή είναι σαφώς αντίθετα προς την Αγία Γραφή και την Ιερή Παράδοση (όπως είναι το δόγμα τους ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται «και εκ του Υιού», το περίφημο filioque).

Οι αλήθειες της Εκκλησίας ονομάζονται δόγματα, αυτά βρίσκονται στην Αγία Γραφή αλλά ερμηνεύτηκαν και ολοκληρώθηκαν από την Ιερή Παράδοση. Για την διευκόλυνση των πιστών η Εκκλησία διατύπωσε σύντομα και περιληπτικά την δογματική διδασκαλία της, σε ένα μικρό κείμενο που ονομάζεται Σύμβολο της Πίστεως. Το Σύμβολο αυτό ονομάζεται αλλιώς Ομολογία Πίστεως, και αποτελείται από δώδεκα άρθρα. Τα επτά πρώτα άρθρα τα συνέθεσε η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος που έγινε το 325 στην Νίκαια της Βιθυνίας, με 318 θεοφόρους Πατέρες. Τα υπόλοιπα πέντε άρθρα γράφτηκαν στην δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο που αποτελούσαν 150 θεοφόροι Πατέρες και έγινε στην Κωνσταντινούπολη το έτος  381. Έναν αιώνα αργότερα ο Οικουμενικός Πατριάρχης Τιμόθεος κανόνισε να εκφωνείται στους Ναούς κατά την θεια λειτουργία και σε όλες τις ιερές συγκεντρώσεις των χριστιανών.